Skandallardan Şüpheci Tutuma, Sosyal Medyada İnançtan Döngüsel Yolsuzluğa: Son On Yılda Bisikletin Dopingle Algısı Dramatik Şekilde Değişti – Ama Bu Durum Kabul Edilebilir mi?

“Işık mevsimiydi, karanlık mevsimiydi, umut baharıydı, umutsuzluk kışıydı; önümüzde her şey vardı, önümüzde hiçbir şey yoktu.” – İki Şehrin Hikayesi

Chris Froome kariyerinin en yüksek noktasından geliyordu. Mont Ventoux’daki etap zaferi, 2013’te Tour de France’daki ilk şampiyonluğuna zemin hazırlamıştı.

Sorun, bu vurgulu performansının profesyonel bisikletçilikte tüm zamanların en düşük güven seviyesiyle aynı döneme gelmesiydi; skandal skandal, yalan yalan, taraftarlarını yakıp yıktı.

Sonraki sabah, medya binlerce üyesi Orange’daki Park Inn Oteli’nin bir basın odasına sıkışıp sarı formayı övmeden, aksine zorlayıcı sorularla gömmeye geldi.

Bombardıman başladı: “İcraatının altında doping olabilir önerisini yapan eleştirenlere cevap verecek planın ne?”

“Dün Lance Armstrong ile yapılan karşılaştırmadan ‘onurlu’ hissettiğini söyledin. O tüm unvanlarını doping yaparak aldığında nasıl onurlu hissedebilir?”

Yanına oturan Team Sky’nin sorumlusu Dave Brailsford da aynı hedefti.

“Dave, sana Chris’in yanı sıra takımının tek tek her birine inanmamız için en ikna edici nedenini verebilir misin?”

Yarışın lideri için final vuruşu: “Bunların hepsi senin için tüm deneyimi lekelemeye başlıyor mu?”

“Hayır, burada, hayatımın en büyük zaferinin ertesi günü, oldukça tarihi bir galibiyetin ardından doping hakkında konuşuyor olmamızın oldukça üzücü olduğunu düşünüyorum. Açıkçası, takım arkadaşlarım ve ben buna hazır olmak için volkanların üzerinde uyuduk, aylarca uzaktaydık ve buraya gelmek için can verdik. Ve işte ben temelde hile yapan ve yalancı olmakla suçlanıyorum. Ve bu iyi değil.”

Bununla birlikte, sakin huylu İngiliz ayağa kalkmış ve odadan kararlı adımlarla çıkmıştı. Bu bahsi geçen 15 dakikalı basın konferansı, sporun çökerten inanc eksikliğinin unutulmaz bir ifşasıydı.

Brailsford ve Froome, ısıtılmış bir basın konferansında dünyanın medyasından soruları yanıtlıyor (Görsel kredisi: John Berry/Getty Images)

Nasıl doping hakkında konuşmazdık? 1998’deki Festina Olayı, Puerto Operasyonu ve 2006’daki Floyd Landis’in testosteronlu Tur’u, bir yıl sonra Michael Rasmussen’in yarıştan dramatik ayrılışı, 2010’da Alberto Contador’ın uzun süren clenbuterol yasağı ve ardından, belki de en çirkin biçimde, Lance Armstrong’ın çöküşü ile 2012 sonlarında USADA’nın gerekçeli kararı.

Her skandalın ardından aynı döngü vardı: yeniden doğuş konuşmaları, daha fazla tartışmaya yol açan umut pınarları ve umutsuzluk kışları. Bir bisiklet hayranı olmak, bir gazeteci olmak ise, yolda yaşananları samimiyetle inanan biri olmak, Diş Perisi’nin, Noel Baba’sının ve uçan domuzların var olduğuna inanan biri olduğunu itiraf etmek gibiydi.

Bu tür daha fazla Premium özellik

(Görsel kredisi: Getty Images/Michael Rowley illüstrasyonu)

• ‘Yapay zeka, bisikletin 2.0’daki kazanımları geri alabilir’ – Yapay zeka bir anti-doping biliminsanının en büyük kabusu haline gelebilir mi?
• İrtifa bahanesi: Bisikletin anti-doping sisteminde büyük bir açık var mı?
• ‘Başka hiçbir yerde bu düzeyde gözetimi kabul etmeyiz’ – Bulunma bildirimleri, gece testleri ve ‘temizlik kaygısı’ arasında anti-doping sisteminin reform ihtiyacı var mı?

O dönemde spor, geri döndürülemez biçimde çürümüş görünüyordu. Her rekor kıran tırmanış kaşları kaldırdı; birçok insandan üstün performans, temiz olduğu kanıtlanana kadar suçlu sayıldı ve çoğu yarışmacının bir şey kullandığı varsayıldı. İlaçlı ve mekanik doping konuşmaları, uzun formlu her röportajda sorulan sabit bir arka plan uğultusuydu. Ve bisiklet yarışmacısından her duyduğum ya da okuduğum “spor artık çok daha temiz…” şeklindeki ritüel cevap için her aklımda bir pound olsaydı.

Performansın zirvesinde Team Sky, Froome ve arkadaşları, öfkeli inanmayanlardan oluşan bir kalple temiz değerleri ve sıfır toleransı vaaz verdi. Bazen çirkinleşmesi şaşırtıcı değil.

Bazen yarışlar, peloton ile izleyiciler ve medya arasındaki dalgalı atmosferin yanında bir şov havasına dönüşüyordu. Bisikletçiler hayal kırıklığını ve güvensizliği bazen fiziksel olarak da yaşadı: Froome’un üzerine idrar atıldı, tokatlandı ve tükürüldü; super-domestique Richie Porte yumruklandı ve Sky takım arabası Alpe d’Huez’de izleyiciler tarafından dövüldü ve sallandı.

On yıl sonra, tamamen farklı bir söylemin içine gelmiş gibi hissediyoruz. Yarışlara yaklaşım değişti ve paradigmada da bir değişim oldu. Karşıtlık havası çok daha azaldı: Tadej Pogačar’ın yaşadığı en kötü ‘kan davası’ düzeyinde, birkaç Tour de France etabında saçma sapan ıslatmalar ya da tuhafı, yüzüne cips atılması oldu.

Froome, 2018 Giro d’Italia’da bir izleyiciyi uzaklaştırıyor (Görsel kredisi: Tim de Waele/Getty Images)

Yine de peloton daha hızlı gidiyor ve eski kötü EPO günlerinin tırmanış rekorlarını kırıyor. Kilo başına yedi watt, etapları bitiren Grand Tour tırmanışları için yeni bir sınır gibi görünüyor. Takım otellerine baskınlar ya da eskiden alışıldığı gibi bir dinlenme gününde ortaya çıkan pozitif test yerine, bu yazın Tour de France’ının büyük doping hikayesi gece testlerini çevresinde dönüyordu. Bazı gözlemciler, Pogačar ve Jonas Vingegaard’ı önemli bir Alpin etap öncesi gecenin ortasında uyandırmaya çalıştıkları için öfke ifade etti.

Spor, şüphe içinde sürüklenmek ve travmatik bir şüpheci tutumdan, daha koruyucu bir hayranlık düzeyine doğru ilerliyor ve bunun nedenlerinden biri profesyonel bisikletle pek alakalı değil.

Sosyal medya ve sporumuzun yıldızlarıyla parasosyal ilişkimiz

Çok uzun değil, bir bisikletçinin kendisini ifade etmenin başlıca yolu, çevrimiçi bisiklet medyası ya da dergilerle yapılan röportajlarla sınırlıydı, belki de Eurosport’ta kısa bir görünümdü. Karşılaştırmalı olarak sınırlı bir çıktı, onları tanımanın yavaş yavaş işleyen bir yoluydı.

Dijital medya manzarası dönüştü. Sosyal medya ve video paylaşım platformları, sporumuzun baş aktörleriyle daha yakın, daha parasosyal bir ilişkiye yol açan sınırsız bir kaydırma, filtresiz görünen erişim sunuyor.

Bu nedenle geleneksel basılı medya artık birincil hikâye anlatıcılığı rolünü kaybediyor; mesajı kontrol etme yetkisi üst düzey bisikletçilere, takımlara ve markalara geçti. Kısa formlu video hüküm sürüyor; ister Victor Campenaerts gibi bir yarışçının yarış öncesi Instagram’da samimi bir şekilde vlog’laması, ister YouTube ve diğer platformlar için özenle hazırlanmış içerik paylaşan kapsamlı ev içi medya ekipleri.

Aylar ve yıllar süren bu yakınlık sayesinde, kişilik ve iyi enerjiyle beslenen olumlu duyguların pasif, bilinçdışı bir arka plan dalgalanması bazı takipçilerin üzerine yayılıyor. İki ucu sivri madde bu anlatılarda doğal bir şekilde hiç gündeme gelmiyor; üstelik neden gelsin? Olumluluk satılır – sevginizi isterler, ancak bankroll’ları işletmeler olan bir sporda sponsorların ya da partner bisiklet markalarının da paranızı istediğini unutmayın – sindirilemezliği düşük, dikenli hikâyeleri değil.

Bu kayma, iki uu sivri maddenin görüden ve zihinden daha da uzakta olma ihtimalini artırıyor; üstelik sismik bir bisiklet skandalından neredeyse on yıl geçti. 21. yüzyılda spordaki bir numaralı düşman olan doping, şimdiye kadar hiç olmadığı kadar kolay bir şekilde kolektif zihin arka planına süzülebilir.

Pelotonun doping skandallarıyla sürekli hatırlatıldığı günler uzak bir anı gibi geliyor (Görsel kredisi: Joel Saget/AFP/Getty Images)

Spor ayrıca daha temiz görünüyor. Ampirik olarak, olumlu doping testlerinin sayısı 2022’de 29’dan geçen yıl 20’ye düştü. Bir yarışçının Tour de France’dan indirilmesi ise on yıldan fazla zaman aldı – 2015’te kokain pozitif çıktığı için Luca Paolini.

Elbette bisiklet taraftarlarının çoğu saf değil. Görünür bir durgunluğun doping’in yenilmiş bir felaket olduğu anlamına gelmediğini biliyorlar. Üstelik Alberto Bruttomesso (Bahrain Victorious)’nun anti-doping kuralları ihlali nedeniyle men edildiği sadece üç hafta geçti.

Ancak bir topluluğun tamamına seslenebilmek için ağa takılmak büyük bir şampiyon gerektirir ve bu son kez 2017’de oldu; Chris Froome salbutamol için Ters Analitik Bulgusu kaydetmiş, sonunda suçsuz bulundu.

Bazı modern spor taraftarlarının savaş alanları da doping şüpheisinden kişilik, inanç veya politika alanlarına kaymış durumda. Kutuplaşmış sosyal medya dünyasında, görüşlerin sonbahar esintisindeki yapraklar kadar özgürce dolaştığı bu ortamda, bazı bisikletçilere karşı hem daha büyük bir samimiyet hem de koruyuculuk, diğerlerine karşı ise daha derinlemesine pekişmiş bir olumsuzluk görüyorum.

Lidl-Trek bisikletçisi Quinn Simmons’a Aralık 2025’te Cyclist‘e verdiği röportajda kariyeri boyunca belirli insanların kendisini “tacize uğrattığı”, ancak her olumsuz yorum için on tane olumlu yorum aldığını söyledi. Gerçek hayat, online dünyanın sesli, görünmez azlığından oldukça farklı: Amerikalı şampiyon, 2026 Tour de France yarışının Aurillac kasabasında (yani dünyanın ortasında) bir etap önünden, altı saat sürerek oraya ulaşmış ve takım forması giymiş, saç, sakal ve bıyık kombinasyonunu etkileyici biçimde taklit eden bir Fransız taraftarıyla karşılaştı.

Pogačar ve günümüz pelotonu geçmiş hatalar için telafi sağlayabilir mi?

Simge bisikletçiler veya takımlar her dönemin havasını belirlemeye eğilimlidir ve Team Sky, önceki dönemin birçok kusurunu temsil etmenin yanı sıra birkaç kusurunu da kendisi getirmişti. Chris Froome’un 2013 Tour güç verilerini Fransız gazetesi L’Equipe ile paylaşmak – günümüzde önde gelen hiçbir takımın yapmadığı, en azından böyle görünen bir hareket – soru soran sesleri susturmadı. İleri sürülen konu, bugün de aynı: Bir negatifliği nasıl kanıtlarsınız?

Sonuç olarak sıfır hoşgörülü takım, toksik döngüyü kıramadı veya yanlış yaptıklarına dair kokudan arınamadı. 2018’de Birleşik Krallık parlamento komisyonu, takımın yasaklı ilaçların tıbbi muafiyetlerini kullanımı konusunda “etik bir çizgiyi geçtiğini” ve bunun jiffy poşet skandalıyla ilgili olduğunu tespit etti.

Travmatik şüphenin geride kalışı, muhtemelen nesil değişiminden destek aldı: Sky artık sponsor değil ve güncel sürüm Netcompany Ineos başta gelmiyor.

Cycling gücünün devri ardından, yeni patronları UAE Team Emirates-XRG yüzeysel olarak pek de farklı değil. Sporun muhtemelen en zengin takımı olarak, iyi ücret alan, çoğu kendi başına lider olabilecek bir yardımcı kadrosuyla Grand Turları tekrar tekrar kazanıyor; hepsi, “Death Star” playbook’ünden doğrudan alınmış gibi.

Sporla bağlantılar? Birkaç tanesi var. Mauro Gianetti ve Matxin Fernández, 2008 Tour de France’da doping skandallarına karışan Saunier Duval takımının menajerleriydi. Kristijan Durasek, 2019’da Operation Aderlass ile ilişkilendirildikten sonra men edildi ve rider Marc Soler’in babası Jaume, yasaklı eski US Postal doktoru Pepe Martí ile çalışmak için Şubat 2026’da (şimdi iptal edilen) bir menzille karşı karşıya kaldı (Marc Soler’in kendisinden herhangi bir suistimal iddiası yok). Bazı taraftarlar, takımın insan hakları kayıtları Amnesty International’a göre “çirkin” olan, Orta Doğu’nun bir petrol devi Birleşik Arap Emirlikleriyle kurduğu yakın ilişkiye de olumsuz bakabilir.

Ancak bunların hiçbiri yapışmıyor ve bunun büyük bir kısmı bu onyılı pro cycling’de tanımlayan bireye bağlı. Tadej Pogačar, sadece bir gösteri ve mükemmelliğin örneği olarak değil, aynı zamanda kendi eylemleri ve imajından takımına ve tüm spora sempati dolu bir hava ve iyi enerji yayıcı olarak da çok yumuşak güce sahip.

Pogačar’ın “iyi havaları” pelota ve tüm spora bulaştı (Görsel kredisi: Dario Belingheri/Getty Images)

Mads Pedersen’i sözcük değiştirerek aktarmak gerekirse, modern peloton atalarıның yanlışlıkları için tamirciler gibi hissediyorsa, Pogačar bu çatışmalı geçmişten kırılgan umut dolu bir geleceğe geçişteki istemsiz baş tamircidir.

İspanyol Inquisisyonu seviyesinde sorgulamaya maruz kalmamış olsa da, Team Sky ve onun liderlerinin karşılaştığı gibi, Pogačar zorlu sorulara “Pozitif test sonucu hiç vermedim”den daha iyi yanıtlamayı öğrendi; bu, 2021’deki Lance Armstrong yanıtının yorgun düşüren yankısıydı.

Spor doping konularındaki sorgulamalara, güvenilirliğine ve UAE’nin spora bağlantılarına karşılık vermiş; son nesillerin daha rekabetçi süper yıldızları gibi öfkesini patlatmamış ya da alevlere yakıt dökmemiştir. Bu tür soruların, kendi döneminden önce spora bu kadar zarar verildiği için, çağımızın her yeni dünya starının başına gelen şey olduğunu iyi bilir.

Nesiller değişir ama profesyonel spor değişmez. En iyi performansı arayanlar, karbon monoksit geri solunumu gibi – kirli olsa da meşru – herhangi bir yasal yöntemi kullanmaya devam edecek; bazıları ise kaçınılmaz şekilde etik ve izin verilen sınırı aşacaktır. Doping karşıtı ajanslar tarihsel olarak yetersiz fonlanmıştır ve her zaman bir sonraki doping atılımlarına yetişmeye çalışmaktadır. Bir kültürün değişmesi uzun zaman alır ve benim dönemimin bir ürünü olarak şüphe, benim içime işlenmiştir.

Ama bence bazı bisiklet taraftarları ilerlemiştir; kendilerine daha temkinli umut beslemeye ve yeniden inanmaya izin vermiştir. Bu, bir şartla sevinilecek bir durum: Uzun süredir spora şok veren bir skandal yaşanmadıktan sonra, dönüm noktası bir yarışmacının ağa düşmesi halinde şok ve zarar daha da büyük olacaktır. Ormandan henüz çıkmadık, sadece bir açıklıkta.