Os Santásticos (Brezilya Portekizcesi: [us sɐ̃ˈtastʃikus], “Muhteşemler”), Lula ve Antoninho yönetimindeki Santos Futebol Clube oyuncularından oluşan, 1959 ile 1974 yılları arasında toplamda 25 kupa kazanan takıma verilen bir lakaptır. Bu kupaların arasında iki Copa Libertadores de bulunmaktadır. Os Santásticos, spor tarihinde bir araya getirilmiş en güçlü takımlardan biri olarak kabul edilir ve bu dönemde 3000’in üzerinde gol atarak maç başına ortalama 2,5 golün üzerinde bir performans sergilemiştir.
Bu takım, aynı zamanda “Beyaz Bale” (O Balé Branco) veya “Hayal Takımı” (Time dos Sonhos) olarak da bilinir ve Brezilya futbolunda büyük bir hakimiyet kurarak “Güzel Oyun”un sembolü haline gelmiştir. Zito, Gilmar, Mauro, Mengálvio, Coutinho, Pepe ve efsanevi Pelé gibi isimler bu takımın başarısında önemli rol oynamıştır. Pelé, Santos FC’yi bu dönemin getirdiği yeniliklerle dünya çapında tanımış olup, daha az bilinen takım arkadaşları genellikle “Pelé’nin arkadaşları” olarak anılırlar.
Başlangıç.
1956 yılında Waldemar de Brito, Pelé’yi São Paulo eyaletindeki önemli bir sanayi ve liman şehri olan Santos’a götürdü. Amacı, genç yeteneği profesyonel kulüp Santos Futebol Clube’nin dikkatini çekmekti. De Brito, Santos yönetimine 15 yaşındaki bu çocuğun “dünyanın en büyük futbolcusu” olacağını söyledi. O dönemde Santos, São Paulo’daki en başarılı takım konumundaydı ve Pelé’nin gelişiyle birlikte iki kez üst üste eyalet şampiyonluğunu yaşamıştı.
15 yaşında olan Pelé, 7 Eylül 1956 tarihinde Santos formasıyla ilk maçına çıktı ve Corinthians de Santo André karşısında oynanan hazırlık maçında takımının 7-1’lik galibiyetinde bir gol kaydetti. 1957 sezonu başladığında, Pelé doğrudan takımın as kadrosuna dahil edildi ve sadece 16 yaşında olmasına rağmen ligin en iyi golcüsü ünvanını elde etti. Profesyonel sözleşme imzaladıktan sadece on ay sonra, genç oyuncu Brezilya milli futbol takımının dikkatini çekti. 1962 Dünya Kupası’nın ardından, Real Madrid, Juventus ve Manchester United gibi köklü Avrupa kulüpleri Pelé’yi kadrolarına katmak için girişimlerde bulundu; ancak Brezilya hükümeti, Pelé’nin ülkeyi terk etmesini engellemek amacıyla onu “milli hazine” olarak ilan etti.
Pelé, Santos ile ilk büyük başarısını 1958 yılında yaşadı ve takımın Campeonato Paulista şampiyonluğuna katkıda bulundu. Aynı yıl, turnuvayı inanılmaz bir performansla tamamlayarak 58 golle en iyi golcü unvanını kazandı; bu rekor günümüzde hala geçerliliğini koruyor. Bir yıl sonra, “O Rei” lakaplı Pelé, takımının Torneio Rio-São Paulo’daki ilk zaferini Vasco da Gama karşısında alınan 3-0’lık skorla elde etmelerine yardımcı oldu. Ancak Santos, Paulista şampiyonluğunu koruyamazken, Pelé’nin kariyerindeki başarı hikayesi yeni başlıyordu.
1961 yılında Brezilya şampiyonluğu unvanını kazanan takım. Bu zafer, kulüp tarihinin önemli bir dönüm noktasıdır ve taraftarlar tarafından büyük bir coşkuyla kutlanmıştır. Takımın bu başarıya ulaşmasında etkili olan oyuncular ve teknik direktörler, kulübün efsanevi figürleri olarak tarihe geçmiştir. Şampiyonluk, sadece bir sezonun başarısı olmanın ötesinde, kulübün kimliğini ve değerlerini temsil etmektedir.
1960 yılında, Pelé, takımının Campeonato Paulista şampiyonluğunu yeniden kazanmasına yardımcı olmak için 33 gol kaydetti; ancak Rio-São Paulo turnuvasında hayal kırıklığı yaratan bir 8.likle elendi. Pelé’nin attığı 47 golle Santos, yine Campeonato Paulista’da şampiyonluğa ulaştı. Aynı yıl, kulüp Taça Brasil’i de kazanarak finalde Bahia’yı mağlup etti; Pelé, turnuvanın en iyi golcüsü olarak 9 gole imza attı. Bu zafer, Santos’un Güney Amerika’nın en prestijli kıta kulüpler arası turnuvası olan Copa Libertadores’e katılmasına olanak sağladı. Mart 1961’de Pelé, Fluminense ile oynanan maçta “gol de placa” olarak anılan unutulmaz bir gol attı. Pelé, kendi ceza sahasının yakınlarından topu aldı ve tüm sahayı tek başına koşarak geçti, rakip oyuncuları geçerek kalecinin ötesine topu gönderdi. Bu golün olağanüstü güzelliği nedeniyle, Maracanã’nın tarihindeki en güzel gol olarak kabul edildi ve bu gole özel bir plaket hazırlandı.
1962 yılı, futbol tarihinde bir dönüm noktasıdır; bu yıl, dünyada ilk kez “üçleme” (treble) olarak adlandırılan olağanüstü başarının elde edildiği yıldır. Bu başarı, bir takımın aynı sezon içinde üç büyük kupayı kazanması anlamına gelmektedir ve o dönemde eşi benzeri görülmemiş bir zaferin sembolüydü.
Santos’un en başarılı kulüp sezonu, 1962 yılında başladı. Takım, Cerro Porteño ve Deportivo Municipal ile birlikte 1. Grup’ta yer aldı ve grubundaki tüm maçları kazandı; tek beraberlik, Cerro karşısında deplasmanda alınan 1-1’lik skorla gerçekleşti. Bu maçta Pelé, takımının gollerini kaydetti. Santos, yarı finalde Universidad Católica’yı mağlup etti ve finalde, şampiyonluk unvanını elinde bulunduran Peñarol ile karşılaştı. Pelé, playoff maçında bir kez daha iki gol birden atarak, Brezilya kulüplerinin tarihinde ilk Libertadores Kupası zaferini elde etti. Pelé, turnuvanın en iyi golcülerinden biri olarak 4 gole ulaştı. Aynı yıl, Santos, hem Campeonato Paulista’yı (Pelé’nin 37 golüyle), hem de Taça Brasil’i (Pelé, Botafogo karşısında oynanan final serisinde dört gol kaydetti) başarıyla savundu ve ayrıca 1962 Intercontinental Cup’ta Benfica’yı mağlup ederek şampiyonluğa ulaştı. Efsanevi 10 numaralı formasını giyen Pelé, kariyerinin en iyi performanslarından birini sergiledi ve Lizbon’da Santos’un Avrupa şampiyonu Benfica’yı 5-2 gibi farklı bir skorla mağlup etmesinde hat-trick yaparak büyük katkı sağladı.
“Squad” terimi, spor dünyasında genellikle bir takımın veya grubun temel oyuncularını ifade etmek için kullanılır. Bu bağlamda, “squad” kelimesi, belirli bir spor dalında başarılı olmak için bir araya gelen ve birbirleriyle uyumlu çalışan oyuncu grubunu tanımlar. Takım içindeki bu çekirdek grup, genellikle teknik direktör tarafından seçilir ve takımın stratejik hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynar. “Squad” terimi aynı zamanda, belirli bir organizasyon veya kurum içindeki temel çalışanları da ifade edebilir.
Sezon boyunca toplamda 38 oyuncu sahaya sürülmüş olup, bu oyuncular arasında en çok forma giyen isim 74 maçta görev alan Lima’dır.
1963-1965 yılları arasında beş kez şampiyonluk yaşayan takım.
Santos, 1964 yılında şampiyonluk unvanını koruma mücadelesi verdi; ancak yarı finalde Independiente karşısında oynanan her iki maçta da açık ara bir şekilde mağlup oldular. Pelé’nin 34 gol attığı bu yılda Santos, Campeonato Paulista’yı tekrar kazanırken, aynı zamanda Botafogo ile birlikte Rio-São Paulo şampiyonluğunu paylaştı ve Taça Brasil’i dördüncü kez üst üste kazandı. 1965 yılında ise Santos, bir kez daha yükselişe geçerek, dokuzuncu kez Campeonato Paulista ve Taça Brasil’i müzesine götürdü. Aynı yıl düzenlenen Copa Libertadores’ta Santos, ilk turdaki grubundaki tüm maçları kazanarak etkileyici bir başlangıç yaptı. Yarı finalde ise Santos, 1962 finalinin rövanşında Peñarol ile karşılaştı. İki efsanevi maçın ardından, beraberliği bozmak için ek bir karşılaşmaya ihtiyaç duyuldu. Ancak 1962’deki durumun aksine, bu kez Peñarol üstünlük sağladı ve Santos’u 2-1’lik skorla turnuvadan eleyerek finale yükseldi. Brezilyalı yıldız Pelé, turnuvanın en golcü oyuncusu unvanını kazanarak sekiz gole ulaştı.
1963 Kadrosu
Bu bölüm, 1963 yılında kulübün kadrosunda yer alan oyunculara ve teknik heyete ilişkin bilgileri sunmaktadır. Bu dönemdeki oyuncular ve teknik direktörler, kulüp tarihinin önemli bir parçasıdır ve başarılarına katkıda bulunmuşlardır. Detaylı bilgiler aşağıda belirtilmiştir.
Sezon boyunca toplamda 36 oyuncu sahaya sürülmüş olup, bu oyuncular arasında Dorval, 61 maçta görev alarak en çok forma giyen isim olmuştur. Bu durum, teknik ekibin kadro rotasyonunda ve farklı oyun planlarını uygulamada stratejik bir yaklaşım sergilediğini göstermektedir.
1964 Kadrosu
Bu bölüm, 1964 yılında kulübün kadrosunda yer alan oyuncular ve teknik ekip hakkında detaylı bilgileri sunmaktadır. Dönemin önemli isimlerinin yanı sıra, takımın o yılki performansına katkıda bulunan tüm bireylerin rolü ve etkileri incelenmektedir.
Sezon boyunca toplamda 32 oyuncu forma giymiş olup, bu oyuncular arasında en çok maçta sahaya çıkan isim 68 karşılaşmada görev alan Lima olmuştur.
1965 Sezonu Kadrosu
Bu bölüm, kulübün 1965 sezonunda mücadele eden oyuncularını ve teknik heyetini detaylı bir şekilde sunmaktadır. Dönemin önemli isimlerinin yanı sıra, takımın o yılki performansına katkıda bulunan tüm bireylerin bilgileri yer almaktadır. Bu bilgiler, kulüp tarihine ışık tutmakta ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli rol oynamaktadır.
Mevcut sezon boyunca toplamda 42 oyuncu sahaya sürülmüş olup, bu oyuncular arasında en çok forma giyen isim 67 maçta görev alan Geraldino olmuştur.
1966 sezonu, kulüp tarihindeki unutulmaz anlardan ziyade, genellikle gözden kaçan bir dönem olarak değerlendirilir. Bu yıl, takımın performansında belirgin bir düşüş yaşandı ve elde edilen sonuçlar beklentilerin altında kaldı. Oyuncular arasında uyum sorunları ve sakatlıkların da bu olumsuz tabloyu derinleştirdiği gözlemlenmiştir. Teknik direktör değişikliği de performansı etkileyen faktörler arasındaydı. Sezon boyunca gösterilen mücadeleye rağmen, elde edilen başarılar sınırlı kalmış ve taraftarların beklentilerini karşılayamamıştır. Bu dönem, kulüp tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilmeyebilir, ancak takımın geleceği için önemli derslerin çıkarıldığı bir yıl olmuştur.
1966 yılında, Pelé ve Santos takımı, Taça Brasil şampiyonluğunu koruyamayınca, “O Rei”in (Pelé) attığı goller bile Cruzeiro’nun (Tostão liderliğinde) final serisinde 9-4 gibi ezici bir skorla elde ettiği galibiyeti engellemeye yetmedi. Santos, 1967, 1968 ve 1969 yıllarında Campeonato Paulista şampiyonluğunu kazanmış olsa da, Pelé’nin performansı giderek düşüyor ve takımın başarısı sınırlı kalmaya başlamıştı.
1967-1969 yılları arasında Balé Branco, önemli bir canlanma dönemi yaşadı. Bu dönemde şirket, yenilikçi yaklaşımlarla ve yetenekli kadrosuyla yeniden yapılanarak, sanat dünyasında kendine yeni bir yer edindi. Şirketin bu yeniden doğuş süreci, hem yaratıcı vizyonunu güçlendirdi hem de gelecekteki başarıları için sağlam bir temel oluşturdu.
19 Kasım 1969 tarihinde, futbol dünyasının efsanevi ismi Pelé, kariyerinin zirvesinde, tüm müsabakalardaki 1000. golünü kaydettiği tarihi bir an yaşadı. Brezilya’da büyük bir heyecanla beklenen bu özel an, “Bininci Gol” olarak da bilinen ve popüler kültürde “O Milésimo” adıyla anılan golle gerçekleşti. Pelé, bu unutulmaz gole, Maracanã Stadyumu’nda Vasco da Gama ile oynanan maçta, bir penaltı vuruşu sırasında ulaştı. Bu gol, sadece bir sayıdan çok daha fazlasını temsil ediyordu; futbol tarihine damga vurmuş bir efsanenin başarısının ve etkisinin somut bir kanıtıydı.
Pelé, kariyerinin en güzel golünü attığı anı, 2 Ağustos 1959 tarihinde, Campeonato Paulista maçında ezeli rakibi Juventus ile karşılaştıkları Rua Javari stadyumunda yaşamıştır. Bu unutulmaz karşılaşmanın video kaydı bulunmamaktadır; bu nedenle Pelé, söz konusu golün bilgisayar animasyonu ile yeniden canlandırılmasını talep etmiştir. Futbolun ötesinde bir sembole dönüşen Pelé’nin etkisi, 1967 yılında yaşanan Nijerya İç Savaşı sırasında dahi kendini göstermiştir. İki savaşan taraf, Pelé’nin Lagos şehrinde oynadığı gösteri maçını izleyebilmek için 48 saatlik bir ateşkes ilan etmişlerdir.
1970-1973 yılları: Dönemin Son Yılları
Bu dönem, kulübün tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilir. Kulüp, bu yıllarda hem sahadaki performansıyla hem de yönetimsel değişimleriyle dikkat çekici bir süreç yaşadı. Oyuncu kadrosunda yapılan değişiklikler ve teknik direktörlerin rotasyonu, takımın istikrarını etkilediği gibi, taraftarlar arasında da farklı beklentilere yol açtı. Bu dönemdeki maçlar, kulüp tarihinin unutulmaz anılarından bazılarını oluştururken, aynı zamanda geleceğe yönelik önemli dersler de içeriyordu.
Kulübün yönetim kurulu tarafından yapılan hatalı yatırımlar nedeniyle, Santos, borçlarını kapatmak amacıyla en iyi oyuncularını satmak zorunda kaldı. Aynı zamanda kulüp, gelir elde etmek için Afrika ve Asya’daki uzun turlara katılırken, genellikle “yedek” bir kadro, ulusal turnuvalarda mücadele etti.
1973 yılında, Santos, Pelé ile birlikte son kupasını, Campeonato Paulista’yı kazandı; Portuguesa ile 0-0 berabere kalınmasının ardından, penaltı atışlarında üstünlük sağladı. Ancak hakem Armando Marques, skoru yanlış hesapladığı için maçı bitirdi ve bu durum kısa bir süre sonra, şampiyonluğun her iki kulübe de paylaştırılmasına yol açtı. Pelé, 1974 sezonunun sonunda futbol kariyerine nokta koydu.
Dipnotlar ve kaynakçalar.
Filmografi.
- Aníbal Massaini Neto, takma adı “Pelé Eterno” olan bu eser, 2004 yılında yayınlanmıştır.
- Carlos Hugo Christensen, futbol tarihine damgasını vurmuş bir oyuncudur ve özellikle 1963 yılında gösterdiği performansla tanınır. Bu yıl, olağanüstü yeteneklerini sergileyerek büyük takdir toplamıştır. O Rei Pelé gibi efsanevi isimlerle aynı dönemde futbol oynamış olması, onun kariyerinin parlaklığını daha da artırmaktadır.
- Eduardo Escorel ve Luiz Carlos Barreto tarafından kaleme alınan “Isto é Pelé” adlı eser, futbol efsanesi Pelé’nin hayatına ve kariyerine ışık tutan önemli bir kaynaktır. Bu kitap, Pelé’nin Brezilya’daki çocukluğundan, Santos kulübündeki başarılarına, milli takımda elde ettiği şampiyonluklara ve dünya futboluna olan katkılarına kapsamlı bir bakış sunmaktadır. Eser, dönemin önemli maçlarının detaylarını, oyuncuların kişisel hikayelerini ve futbolun sosyal etkilerini de ele alarak, okuyucuya zengin bir perspektif sunar.
- Mercado Livre’nin 2011 yılında yayınladığı “Santos, Özel” adlı eser.
- Paulo Machline’ın “Futbolun Hikayesi” adlı eseri, futbol tarihine ışık tutan önemli bir kaynaktır. Bu kitap, oyunun kökenlerinden modern zamanlara uzanan geniş bir perspektif sunarak, futbolun evrimini ve gelişimini ayrıntılı bir şekilde ele alır. Machline, futbolun sadece bir spor dalı olmadığını, aynı zamanda sosyal, kültürel ve politik etkileşimlerin karmaşık bir yansıması olduğunu vurgular. Kitapta, efsanevi oyuncuların hayat hikayelerinden, unutulmaz maçların anlatımına kadar zengin bir içerik bulunmaktadır. Ayrıca, futbolun farklı ülkelerdeki popülerliği, taraftar kültürleri ve kulüplerin tarihçeleri gibi konulara da değinilmektedir. “Futbolun Hikayesi”, futbolseverlerin yanı sıra spor tarihiyle ilgilenen herkes için değerli bir referans kaynağıdır.