Her aziz bir geçmişe sahiptir: Şehrin ilk skandalının kalbindeki adam, nasıl Birlik kahramarına dönüştü

1906’da Manchester City’nin futbol federasyonundan aldığı ağır cezalar, kulübün ligde gerilemesine ve üç yıl sonra küme düşmesine yol açarken, skandalın merkezinde yer alan Billy Meredith’in kariyeri ise aksine bir yükselişe geçti; o, yıllar önce şehrin ilk büyük ihlal ödemeleri skandalına karışan oyuncudan, yüzyıla yayılan bir intikam ve başarı hikayesinin kahramanına dönüştü.

Cumhuriyet’in bugününe dair tartışmalar sürerken, Guardian’ın son kararının hükmu oldukça sert geldi: “FUTBOLDA SENSASYON – MANCHESTER CITY’NİN AĞIR SUÇLARI – AĞIR CEZALAR” başlığıyla yazılan metin, kulübün yıllar boyunca Futbol Federasyonu’nun kurallarını “çok vicdansız yöntemlerle” sistematik olarak ihlal ettiğini ispatladığını ilan ediyordu. Ancak bu sözler geçen Cuma günü yazılmadı; aksine 120 yılı aşkın bir süre önce, İngiliz futbolunun ilk büyük yasa dışı ödeme skandalının doruk noktasında kaleme alındı.

Bir başlangıç ve çöküşün habercileri

O dönemde City, hem para hem de tavrıyla hızla yükselen bir kulüptü – ki bu bugün oldukça tanıdık gelebilir. Yine de 1904’te FA Kupası’nı kazandıktan sonra her şey dağılmaya başladı. İş, 1905 sezonunun son gününde başladı; City lig şampiyonluğunu kazanmanın eşiğindeyken, yumrukların ve sözlü saldırıların da içinde geçtiği maçta Aston Villa’ya yenildi. Daha önemlisi, kulübün yıldız oyuncusu Billy Meredith’in, maçı atmak için Villa kaptanı Alec Leake’e 10 pound rüşvet teklif ettiği duyuldu.

Bazıları bunun ciddi olmadığını söylüyor; bu gizemli ihbarcıyı tanıyan ise günümüze kadar kimse olmadı. Ancak ortaya çıkan kelebek etkisi, Meredith’in bir sezon için men edilmesine ve onlarca yılı kapsayan yansımalarına yol açtı.

Cüzdanlardaki hesaplar

Kısa bir süre sonra, banına rağmen Meredith’in hâlâ kulüp çevresinde dolaştığı görülünce Federasyon, kulübün mali durumuna yeni bir soruşturma başlattı. Yapılan incelemede, yalnızca bilet gelirlerinin kulüp yöneticilerinin hesaplarına aktarıldığı değil, aynı zamanda oyunculara defter dışı ödemeler yapıldığı ortaya çıktı.

Meredith örneğinde haftalık 6 pound kazanırken maksimum maaşın 4 pound olduğu görülüyordu. Ve o, bu şekilde ekstra gelir elde eden tek oyuncu değildi. Bu durum, Federasyon’un 17 oyuncunun tekrar City için oynamasını yasaklamasına ve kulübün iki yöneticisinin ömür boyu men edilmesine yol açtı.

Tarihin aynı şeyi tekrarlaması ama yinelenmesi

Tarih kendini tekrarlamaz, ancak yinelenir. Peki, yıllar önce City’ye yaşananlar günümüz için anlamlı mı? Evet, kesinlikle. İlk olarak 1906’daki dava, güçlü cezaların işe yaradığını kanıtlıyor; City benzer ihlal ödemelerini yapan tek kulüp değilken, Federasyon’un yaptırımları kulübün ligde gerilemesine, üç yıl sonra küme düşmesine ve şampiyonluğa ancak 1937’de ulaşmasına yol açtı.

O City takımı, futbolun değişmez yerçekimi yasalarından birinin erken örneğini de sundu: Bir kulüp ne kadar hızlı yükselirse, temelleri o kadar sarsılabilir veya sürdürülemez hale gelebilir ve yeryüzüne geri düşme olasılığı o kadar artar.

Bir intikam destanı

Bu tüm olaydaki diğer ilginç yön ise şudur: City “kitabın atıldığı” bir dönemde, Meredith ömrünün sonuna kadar süren bir ikramiye (intikam/iyileşme) hikayesi yaşadı.

Kendisinin oyuncular birliği kurmaya çalışmak ve maksimum maaşın kaldırılması için kampanya yürütmek nedeniyle haksız hedef alındığına inananlar oldu. İnce yapılı kanat oyuncusu gerçekten de oynayabiliyordu ki bu da ona büyük katkı sağladı.

Meredith, İngiliz oyununun tarihinde Stanley Matthews ile aynı seviyede değerlendirilmelidir.

David Lacey – Guardian’ın efsanevi futbol muhabiri

Ve Manchester United taraftarları 2001’de Eric Cantona’nı tüm zamanların en iyi oyuncusu olarak seçtiklerinde, Lacey birkaç on yıl önce aynı oyu George Best’e, daha öncesinde ise kendisi Meredith’e vereceklerini belirtti.

1894’ten 1905’e ve ardından 1921’den 1924’e kadar City için forma giyen Meredith’in ayrıca United’ın şöhretler salonunda da yer alması, onu benzersiz ve önemli bir güç olarak öne çıkarıyor.

Manchester derbisinde sönmüş rekabet

İlginçtir ki bu iki şehir arasındaki geçişler pek çok eleştiriyi çekmedi. Hatta Meredith 1910’da Manchester derbisinde oynadığında, sahada yer alan muhabirin karşılaşmadığı o ateşin ve öfkenin eksikliği onu etkilemedi.

“Her iki taraf da çaba gösterdi, kuşkusuz; ortada bir kaçaklık sözkonusu değil,” diye yazdı. “Ancak maç, yerel rekabetin hiç yer bulamadığı yüzlerce başka maçtan hiçbir açıdan farklı görünmüyordu. Oynanan oyun bu konudaki kanıtları yok sayacak kadar takımlar Penzance ve Berwick-on-Tweed’i temsil etmiş olabilir.”

Daha modern zamanların yankıları içinde, Guardian’ın muhabiri aynı zamanda modern oyuncuların omuzlarındaki formaya yeterince önem verip vermediklerini de sorguladı.

Bugünkü profesyonel futbolda yerel ya da kulüp coşkusundan beklemek mantıklı mı? Bu yıl kırmızı, bir sonraki mavi ve belki de bundan sonra beyaz bir mayoda yerel patriotizm ayakta kalabilir mi? Oldukça muhtemel görünmüyor.

Guardian futbol muhabiri – United’ın 2-1 kazandığı maçtan sonra

Mütevazı bir emeklilik ve unutulmaz bir miras

Sayılamayacak kadar şaşırtıcı şekilde Meredith 49 yaşına kadar oynamaya devam etti; Guardian’ın cenaze yazısında da belirtildiği gibi, bunun nedeni oyunun ayrıntılarıyla ilgilenen biri olmasıydı çünkü “aklı sürekli olarak oyunun sorunlarında duruyordu.”

“Eski deri” takma adıyla sevilen ve konsantre olabilmek için ağzında bir diş çöpüyle oynayan Meredith, sonunda 50. yaş gününden dört ay önce bir pub açarak kariyerine noktayı koydu.

Ancak bu sakin bir emeklilik değildi; örneğin Manchester bombalamaları sırasında pub’ın arkasında bir bomba patladı ve bölgeye saçılan Galler uluslararası şapkalar yayıldı. 51 kez ülkesi için forma giştiğini göz önüne aldığında, hepsini toplamak biraz zaman aldı.

Meredith aynı zamanda zekice düşünen biri deydi; kendisinden City’nin başarısının sırrı sorulduğunda, bunun “kulübün oyuncunun haftalık 4 pounddan fazlasını alamasına dair kuralı bir kenara bıraktığı için” olduğunu açıkça kabul etti.

Aynı zamanda “Kulüpler yasağı bozdukları için değil, yakalandıkları için cezalandırılır,” diye ekledi. Bu söz, yüzyılı aşkın bir süre önceki kadar 2026 yılı için de geçerli.